الشيخ الكليني ( مترجم : كوه كمره اى )
669
الكافي ( أصول الكافي ) ( فارسي )
خوش كردارتر باشد عذاب او و مسئوليت او بيشتر است ، زيرا موافقت و اطاعت او از چنين پيشواى خلاف كارى در تقويت او مؤثرتر است ، واى ، واى . دوم - صرف نظر از پيشوا و زندگى فردى و جنگلى پيشه كردن ، اگر در اين زمانه فرض شود كه شخص مسلمانى در يك گوشهء از دنيا افتاده باشد كه تحت تسلط حكومتى نباشد و توجه به امام عادلى هم نداشته باشد ، اين مىشود مصداق كسى كه بميرد و امام بر حق را نشناسد كه به عنوان دنبالهء باب اول مورد بحث شده است . از مجلسى ( ره ) - مىگويم فرق ميان دو باب اين است كه در اولى مقصود اخبار وارده در حكم به بطلان عبادت كسى است كه امام را نشناسد و حكم به اينكه اهل آموزش و رحمت نيست و در اينجا حكم شده كه مردن او چون مردن جاهليت است و كفر ، و چون نتيجهء هر دو يكى بوده آن را از باب اول دانسته . و ظاهر آن است كه چون اخبار اين باب داراى تعبيرات همانند هستند و نزد مخالفين هم مشهورند ، آنها را باب جدائى ساخته و گر نه اينها هم در عنوان باب اول واردند . پايان نقل از مجلسى ( ره ) . ولى طبق تحقيقى كه گذشت معلوم شد كه موضوع اخبار باب گذشته غير از موضوع اخبار اين باب است ، آنها در موضوع پيروى از امام جائر است و اخبار اين باب در موضوع عدم معرفت امام و ترك رجوع به رهبر بر حق و عادل اگر چه اين هر دو در عنوان عدم تمسك به امام بر حق با هم شريكند و به اين حساب مرحوم كلينى اين باب را از باب اول دانسته . ولى چنان كه بيان كرديم اين عنوان را دو قسمت كرده و قسمت اول را در اخبار باب گذشته بيان كرده و براى اين قسمت دوم بابى جدا كرده و اخبار آن را در آن درج كرده و توجه به اين نكته لازم است كه بىامام مردن بر چند وجه است :